1 2 3 4
Beelden

Ruimte voor de Rivier

In de afgelopen eeuwen hebben rivieren in Nederland minder ruimte gekregen. Door toenemende hoeveelheden regen- en smeltwater moeten rivieren steeds meer water verwerken. Hoge waterstanden rondom de rivieren zijn het gevolg. De regering neemt daarom maatregelen om de veiligheid te vergroten en rivierengebieden te beschermen tegen overstromingen. De werkzaamheden die in dit kader worden uitgevoerd, vormen samen het programma Ruimte voor de Rivier.

Hoge waterstanden in 1993 en 1995 vormden aanleiding om het programma Ruimte voor de Rivier op te starten. De rivier krijgt op meer dan dertig plaatsen langs de IJssel, Rijn, Lek en Waal meer ruimte. Met negen verschillende technieken, zoals dijkverleggingen en uiterwaardvergravingen, wordt een veiliger rivierengebied gecreëerd. Naast veiligheid investeert het programma Ruimte voor de Rivier in ruimtelijke kwaliteit: het rivierengebied wordt mooier en aantrekkelijker gemaakt en biedt meer ruimte aan natuur en recreatie.

Het jaar 2015 kende veel hoogtepunten in Ruimte voor de Rivier-projecten. De nevengeulen in Nijmegen-Lent werden opgeleverd, de uiterwaardvergraving bij Meinerswijk/Arnhem en de kribverlaging op de Waal zijn klaar en Ruimte voor de Rivier Deventer is opgeleverd. Witteveen+Bos werkte aan al deze projecten mee. Ook wordt gewerkt aan veiligheid voor het rivierengebied in Veessen-Wapenveld en Kampen.

Ruimte voor de Rivier Kampen

In Kampen worden verschillende maatregelen genomen om de waterveiligheid en ruimtelijke kwaliteit te verbeteren. De IJssel wordt verdiept en de uiterwaarden heringericht. Ook wordt een bypass gerealiseerd ten zuiden van Kampen als verbinding tussen de IJssel en het Drontermeer. Deze bestaat uit nieuwe dijken met daartussen een vaargeul en natuurinrichting. Daarnaast worden diverse kunstwerken als sluizen, brug, inlaatwerk en gemalen gerealiseerd en worden het wegennetwerk en de waterhuishouding in het gebied grondig herzien. Vanzelfsprekend geldt hier een integrale aanpak in ontwerp en realisatie, met aandacht voor integrale veiligheid, archeologie en ecologie. Ook worden de stakeholders in het gebied actief betrokken door omgevingsmanagement.

De manier van werken binnen dit project is bijzonder: team Ruimte voor de Rivier IJsseldelta nam in 2015 zijn intrek in een voorheen leegstaand schoolgebouw. Opdrachtgevers, opdrachtnemers en uitvoerders, ongeveer honderd mensen in totaal, werken daar samen.

Aanleg inlaatconstructie nevengeul IJssel bij Veessen-Wapenveld

Voor Combinatie IJsselweide (de aannemerscombinatie Boskalis en Van Hattum en Blankevoort) werkt Witteveen+Bos aan de realisatie van het Ruimte voor de Rivierproject Veessen-Wapenveld. Het project bestaat uit de aanleg van een nevengeul van de IJssel tussen Veessen en Wapenveld. Deze nevengeul wordt bij extreem hoogwater gebruikt en zorgt dan voor een waterstandsdaling van 71 centimeter in de IJssel bij Veessen.

Een van de onderdelen van het project is de inlaat, de plek waar het water de geul in kan stromen. De inlaat bestaat onder meer uit een kade en beweegbare kleppen om het water tegen te houden en op het juiste moment in de geul te laten stromen. Witteveen+Bos heeft de bodembescherming ontworpen om de kade en de geul te beschermen tegen erosie door het instromende water. Een belangrijk onderdeel van de bodembescherming is de zogenaamde woelbak, een verdieping van het maaiveld direct stroomafwaarts van de kade. In de woelbak ontstaat een watersprong, waardoor het water energie verliest en het minder hard stroomt in de rest van de geul.

Het ontwerp van de bodembescherming houdt rekening met de uitstraling van de kade. De bodembescherming is overlaagd met een leeflaag met gras, zodat de inlaat een natuurlijke uitstraling heeft. Deze bekleding spoelt weg op het moment dat de geul gebruikt wordt, een scenario dat naar schatting eens in een mensenleven voorkomt. Het project is momenteel in uitvoering.