Restauratie Leeuwarder kademuren en overkluizingen
Voor de restauratie van de kademuren en overkluizingen van de Leeuwarder binnenstad voerden wij diverse werkzaamheden uit.
Het aanzien van de Leeuwarder binnenstad wordt sterk bepaald door de grachten en wallen die het centrum doorsnijden. Typerend voor het hart van de stad zijn de monumentale walmuren en overkluizingen, door de Leeuwarders pijpen genoemd. Witteveen+Bos is al sinds 1983 bij de inspecties en restauraties van de wallen en pijpen betrokken. Wij hebben opdracht gekregen voor het uitvoeren van visuele inspecties, het maken van de ontwerpen, het schrijven van de bestekken en de begeleiding van de aanbestedingen.
Begin 2001 ontving Leeuwarden voor verdere restauratie van de wallen een subsidie uit de Kanjerregeling van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg. Met het project is meer dan vier miljoen euro gemoeid. De werkzaamheden in Leeuwarden bestaan uit verschillende onderdelen. Het herstelwerk van het metselwerk is relatief eenvoudig, het constructief herstel van een drietal overkluizingen, enkele walmuren en bijbehorende kelders is gecompliceerder.
De overkluizingen hebben in de loop der jaren vooral te lijden gehad van het verkeer. Daarom worden ze voorzien van een door buispalen gefundeerde betonconstructie, die boven de authentieke bogen komt te liggen. De betonconstructie vangt de volledige verkeersbelasting op. Ook de kelders worden met op buispalen gefundeerde betonplaten versterkt.
Van de walmuren in een deel van de gracht, ’t Nauw geheten, wordt de stabiliteit verbeterd. Een op de bodem van de gracht aangebrachte stempel zorgt voor de horizontale stabiliteit terwijl met groutpalen de verticale stabiliteit wordt verbeterd. Voor het aanbrengen hiervan is gebruik gemaakt van de zogenaamde 'Very High Pressure Grouting'-methode. Deze methode is trillingsvrij en vraagt maar weinig werkruimte. Het grout wordt aangebracht via geboorde gaten in de walmuur. De gaten zijn beperkt van afmeting, zodat de walmuur voor een groot deel in de oude staat gehandhaafd kan blijven. Een deel van de walmuren in ’t Nauw wordt nog niet gerestaureerd. Dit gebeurt pas als de daar aanwezige muurplanten zich hebben verspreid over de gerestaureerde wallen. Op deze manier blijft de bijzondere vegetatie bestaan.
