Landschap en cultuurhistorie

De bewustwording over de projectlocatie als plaats neemt steeds meer toe. Niet langer wordt een ontwikkeling, zoals beekherstel, woningbouw, of de bouw van een brug, weg of dijk als project op zichzelf gezien, maar wordt deze in een bredere context geplaatst. Het bereiken van ruimtelijke kwaliteit is daarbij een sleutelbegrip geworden. Het totaal aan ingrepen en processen dat plaatsvindt in een gebied moet leiden tot een betere ruimtelijke kwaliteit van een omgeving.

Ruimtelijke kwaliteit wordt veelal gedefinieerd aan de hand van sociale, economische, culturele en landschappelijke belangen. Wanneer deze belangen met bijbehorende kwaliteiten op een harmonieuze wijze een plaats krijgen in het ontwerp, ontstaat een betere en duurzame ruimtelijke kwaliteit. De vraag die we ons tijdens het planproces regelmatig voorhouden is: kan het beter? Een schetsplan of landschapsplan is daarom bij ons geen doel maar een middel om een goede ruimtelijke kwaliteit te bereiken.

Gebleken is dat de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten in een gebied nog al eens worden benoemd op basis van subjectieve waarderingen. Witteveen+Bos bakent binnen projecten de termen landschap en cultuurhistorie duidelijk af. De term cultuurhistorie staat daarbij voor de combinatie van drie ruimtelijke wetenschappen:

• historische (stede)bouwkunde: onderzoek van gebouwd erfgoed
• historische geografie: onderzoek van het cultuurlandschap
• archeologie: onderzoek van het bodemarchief

Dit worden wel de facetten van cultuurhistorie genoemd. Cultuurhistorie is het verhaal achter de lay-out van een stad of landschap, bij historische gebouwen en archeologische vondsten. De term landschap wordt gehanteerd voor het waarneembare deel van de aarde, dat wordt bepaald door de onderlinge samenhang en wederzijdse beïnvloeding van de factoren klimaat, reliëf, water, bodem, flora en fauna, alsmede het menselijk handelen. Voor landschappelijke analyses hanteert Witteveen+Bos drie facetten:

• aanwezige landschapstypen met bijbehorende landschapsstructuur
• ruimtelijk-visuele kenmerken in het landschap
• (fysisch-geografische) vormen in het landschap: de aardkundige laag die feitelijk bestaat uit zowel aardkundige landschappen als aardkundige objecten.

Wij begeleiden opdrachtgevers om het inzicht over landschappelijke en cultuurhistorische waarden te krijgen in hun plangebieden, de gewenste (ruimtelijke) kwaliteiten te bereiken en te behouden. Onze adviseurs zetten daarvoor diverse middelen en producten in, zoals interactieve workshops (al dan niet met gebruik van de MapTable) met inzet van:

• gebiedskenners
• beslissers en belanghebbenden
• de matrix ruimtelijke kwaliteit
• ambitiedocumenten
• ruimtelijke kwaliteitskaders
• cultuurhistorische inventarisaties
• landschapsvisies en -plannen