Noord/Zuidlijn

Het tracé

De totale lengte van de Noord/Zuidlijn is 9,7 kilometer. De lijn heeft acht stations met een tussenafstand van gemiddeld 1,2 kilometer. De lengte van het ondergrondse gedeelte van de lijn bedraagt 7,1 kilometer, waarvan 3,1 kilometer als geboorde tunnel wordt gerealiseerd. De metrolijn loopt vanaf het bovengrondse station Buikslotermeerplein in Amsterdam-Noord via het half verdiepte tracé tot aan station Johan van Hasseltweg verder in een afgezonken tunnel onder het IJ en het Centraal Station door. Via een drietal caissondelen op het voorplein van het Centraal Station en een geboorde tunnel loopt het tracé verder via het Damrak naar het station Europaplein. In het geboorde tracédeel liggen drie zeer diep aangelegde stations: Rokin, Vijzelgracht en Ceintuurbaan. Het laatste deel van het traject ligt boven de grond tussen de twee rijbanen van de Ring A10 en eindigt bij Station Zuid.

Uitdagend

Alle betrokken partijen worden in dit project regelmatig voor uitdagingen gesteld, mede door aspecten zoals:

• een historische en kwetsbare omgeving
• ambitieuze opgave met een relatief krap budget
• complexe ambtelijke en bestuurlijke setting
• technische gecompliceerdheid
• innovatieve en grensverleggende technieken
• hoog risicoprofiel

Betrokkenheid Witteveen+Bos

Witteveen+Bos levert op verschillende niveaus een bijdrage aan de realisatie van de Noord/Zuidlijn. Enerzijds zijn wij al vanaf 1994 betrokken bij het project als hoofdcontractant en penvoerder van het Adviesbureau Noord/Zuidlijn. Anderzijds voeren wij direct in opdracht van de gemeente Amsterdam, de Dienst Noord/Zuidlijn, ingenieurs- en adviesdiensten uit voor de metrolijn.

De werkzaamheden van het Adviesbureau Noord/Zuidlijn bestaan onder andere uit:

• ontwerp
• advies
• project- en procesmanagement
• omgevingsmanagement
• advisering aanbesteding en contractvorming
• vergunningenmanagement
• risicomanagement en veiligheid
• directievoering en bouwtoezicht
• GIS-monitoring belendende percelen

Deelprojecten

Het project Noord/Zuidlijn is in verband met beheersbaarheid en de contractering van de uitvoerende partijen verdeeld in meerdere tracédelen en bouwcontracten. Als hoofdcontractant van alle advies- en ingenieursdiensten die door het Adviesbureau Noord/Zuidlijn worden uitgevoerd, is Witteveen+Bos integraal verantwoordelijk. Binnen het Adviesbureau zijn de diverse bouwcontracten toebedeeld aan de partners in het Adviesbureau. Het Ingenieursbureau Amsterdam werkt onder andere aan de bovengrondse tracédelen in Noord en Zuid, alsmede de maaiveldinrichting langs het gehele tracé. Teams van Royal Haskoning richten zich op de werken rond het Centraal Station en de stations Rokin en Europaplein. DB International heeft het ontwerp verzorgd van de railsystemen, treinbeveiliging en de energievoorziening. Witteveen+Bos werkt aan alle overige deelprojecten. De volgende (deel)projecten worden elders op de website kort beschreven:

+ Boortunnels Noord/Zuidlijn
+ Mitigerende maatregelen Noord/Zuidlijn
+ Monitoringsysteem Noord/Zuidlijn
+ Geluid- en trillingsonderzoek Noord/Zuidlijn
+ Bouwveiligheid en gebruiksveiligheid Noord/Zuidlijn
+ Zinktunnel IJ en bouwdok Sixhaven
+ stations Vijzelgracht en Ceintuurbaan

Contractvorming

Voor de uitvoering van het werk sluit de gemeente Amsterdam contracten af met aannemers. Het Adviesbureau treedt hierbij op als adviseur. In de jaren ’90 was het gebruikelijk om te werken met een gescheiden verantwoordelijkheid voor ontwerp en uitvoering van infrastructurele werken. In deze situatie bepaalt de opdrachtgever wat precies dient te worden gerealiseerd en schrijft dit voor in gedetailleerd gespecificeerde bouwcontracten en besteksontwerpen. Bij de Noord/Zuidlijn is vanwege de complexe omgeving en het karakter van het werk, en de nauwe kaders waarbinnen het project gerealiseerd diende te worden, besloten de ruwbouw van de lijn aan te besteden met RAW-contracten. Later volgde de opkomst van design and construct-contracten en engineering and construct-contracten. De E&C-contractvorm is toegepast voor de boortunnel. Het bouwcontract ‘Transporttechniek en Afbouw van de metrolijn’ wordt door de Dienst Noord/Zuidlijn aanbesteed door middel van een D&C-contract.

Na voltooiing van de ontwerpen en de bouwcontracten voor de ruwbouw kon de aanbesteding in het jaar 2000 starten. Het Adviesbureau Noord/Zuidlijn heeft de aanbesteding van de diverse bouwcontracten begeleid. Er waren mede vanwege de op dat moment zeer overspannen bouwmarkt diverse rondes nodig om uiteindelijk tot goede afspraken te komen tussen de gemeente en de aannemers. In het onderhandelingstraject tussen de aannemers en de gemeente is besloten een aantal van de oorspronkelijke RAW contracten te muteren. Door deze andere wijze van contractvorming zijn er meer risico’s bij de opdrachtgever komen te liggen en zijn er vaker scopewijzigingen nodig gebleken door onvoorziene omstandigheden.

Uitvoering

Witteveen+Bos/Adviesbureau Noord/Zuidlijn doet geen uitvoerende werkzaamheden. Het werk wordt uitgevoerd door aannemers die door de gemeente Amsterdam zijn gecontracteerd. Tijdens de realisatie van het project is het Adviesbureau betrokken bij de begeleiding van de uitvoering en biedt het technische adviezen. Ook de detailengineering van de ruwbouw wordt verzorgd door het Adviesbureau. In de periode 2003-2007 is het Adviesbureau verantwoordelijk geweest voor het contractmanagement en het bouwtoezicht. Nu worden deze taken uitgevoerd door de Dienst Noord/Zuidlijn van de gemeente. Daarbij wordt een groot aantal medewerkers van het Adviesbureau ingezet. Door de inzet van medewerkers van het Adviesbureau gedurende de uitvoeringsfase wordt de grote hoeveelheid specialistische kennis van de gecompliceerde ontwerpen gewaarborgd en effectief ingezet tijdens de uitvoering.

Politieke heroverweging 2009

Na twee verzakkingsgevallen bij de bouw van station Vijzelgracht en de constatering dat het project werd geconfronteerd met forse financiële tegenvallers en een aanzienlijke uitloop in tijd, vond een politieke heroverweging van het project plaats. De gemeenteraad van Amsterdam verrichtte door middel van een Raadsenquête onderzoek naar de besluitvorming met betrekking tot de Noord/Zuidlijn. Het college van B&W heeft besloten de onafhankelijke commissie onder leiding van de heer Veerman te laten adviseren over de verdere aanpak, scope en wijze van voltooiing van de Noord/Zuidlijn. Naar aanleiding van de uitkomsten van dit onderzoek besliste de Amsterdamse gemeenteraad op 1 juli 2009 dat de Noord/Zuidlijn afgebouwd zal worden. Zij volgde hiermee de aanbevelingen van de commissie Veerman op.

Witteveen+Bos en het Adviesbureau Noord/Zuidlijn hebben op de achtergrond intensief meegewerkt aan het feitenonderzoek ten behoeve van de Raadsenquête en het werk van de commissie Veerman. Op verzoek van de Dienst Noord/Zuidlijn heeft Witteveen+Bos/Adviesbureau dossieronderzoek gedaan om de vele vragen van de onderzoekscommissie te kunnen beantwoorden. Ook is medewerking verleend aan de besloten verhoren van de onderzoekscommissie.